De voorbije drie dagen stond in Antwerpen één van de meest uitzonderlijke burenhinderprocedures van de laatste jaren op de rol. In deze zaak dagen 1.369 omwonenden 3M Belgium (Zwijndrecht) voor de vrederechter naar aanleiding van de PFAS-verontreiniging rond de site. SIGISLAW treedt in dit dossier op als raadsman van de eisende partij, buren die stellen dat hun woon- en leefkwaliteit is aangetast en dat zij reële gezondheidsrisico’s lopen. De procedure is na drie dagen pleiten niet in staat. De vrederechter heeft de zaak voortgezet naar 24 november 2026.
Kern van de zaak
PFAS zijn door de mens gemaakte chemicaliën die heel moeilijk afbreken, zich kunnen verspreiden en zich kunnen opstapelen in milieu en lichaam. De maatschappelijke achtergrond is intussen bekend: PFAS zijn “forever chemicals”. Net die hardnekkigheid maakt dat de impact niet beperkt blijft tot het moment van uitstoot, maar jarenlang kan doorwerken in de leefomgeving én in het lichaam, met blijvende onzekerheid en ongerustheid als gevolg. Overheden hebben daarom de voorbije jaren tal van voorzorgsmaatregelen, de no regret-maatregelen gecommuniceerd om contact en inname te beperken.
Voor de regio Zwijndrecht is de context ondertussen bekend en ook officieel beschreven. De Vlaamse overheid geeft aan dat de bodem in de omgeving van de 3M-fabriek verontreinigd is met PFAS en dat de OVAM 3M heeft opgelegd om het verontreinigde gebied te onderzoeken en te saneren.
Door de PFAS-vervuiling wordt de woon- en leefkwaliteit van de omwonenden sterk aantast en lopen zij aanzienlijke gezondheidsrisico’s. Deze hinder brengt blijvende onzekerheid met zich mee: wat betekent dit voor de eigen gezondheid, wat met kinderen, wat met toekomstige medische opvolging, wat met de waarde en het gebruik van een woning die net “veilig” en “zorgeloos” zou moeten zijn. In dat kader verwijzen de eisende partijen ook naar hun deelname aan grootschalige bloedonderzoeken bij omwonenden en naar bij hen vastgestelde verhoogde PFAS-waarden.
De zaak betreft een burgerlijke procedure die draait rond bovenmatige burenhinder. De omwonenden vragen een provisionele schadevergoeding gelet op de PFAS-problematiek dat hun dagelijkse leven, woonkwaliteit en gemoedsrust aantast, en omdat zij zich geconfronteerd zien met blijvende onzekerheid over gezondheid en toekomstig kostenplaatje.
Standpunt partijen
De eisende omwonenden stellen dat de PFAS-problematiek zich vertaalt in een aantasting van hun dagelijks leven en woonkwaliteit, met reële gezondheidsrisico’s. Zij vragen daarom een provisie, juist omdat dit dossier per definitie ook over toekomstige gevolgen en kosten gaat.
3M betwist dat de ingeroepen hinder en (potentiële) gezondheidsschade automatisch uit blootstelling volgen. Hun advocaten benadrukken dat blootstelling aan PFAS niet noodzakelijk betekent dat er gezondheidseffecten zijn en dat de situatie per eiser verschilt. In dezelfde lijn wordt ook procedureel aangedrongen op een individuele beoordeling of opsplitsing van vorderingen, precies omdat burenhinder volgens 3M niet voor iedereen dezelfde feitenbasis zou hebben.
Die tegenstelling verklaart meteen waarom dit dossier procesmatig zo zwaar is. De eisende partij vertrekt vanuit de collectieve realiteit van een buurt die met vervuiling, risico en ongerustheid leeft. 3M duwt het debat richting individualisering en differentiatie per eiser. Beide assen komen op een gegeven moment onvermijdelijk samen, want de rechtbank moet tegelijk rechtsgelijkheid waarborgen en recht doen aan relevante verschillen.
Procesverloop
De vrederechter heeft de zaak voortgezet naar 24 november 2026 en verwacht tegen dan een werkbare structurering van het geheel. De eisende partijen dienen in drie categorieën te worden opgedeeld.
De eerste categorie betreft eisende partijen waarover een procedureel geschil bestaat.
Een tweede categorie betreft personen die vanaf de ontdekking van het PFAS-probleem in 2021 tot aan de datum van de inleiding van de vordering in 2023 doorlopend binnen een straal van 15 kilometer rond de 3M-site woonachtig zijn geweest.
Een derde categorie omvat alle eisers die niet onder de tweede categorie vallen.
SIGIS Advocaten blijft dit dossier voeren vanuit de realiteit van de mensen achter de stukken. PFAS verdwijnt niet na een zitting of een persbericht, en veel gezinnen leven met aanhoudende onrust over hun eigen gezondheid en die van hun kinderen. Die last hoort niet bij de buurt te blijven liggen en verantwoordelijkheid mag in dit dossier geen vrijblijvend begrip zijn. De procedure wordt dus voortgezet, en SIGIS Advocaten zet dit dossier met onverminderde dossierdiscipline en vastberadenheid verder.